Mükellefler ve vergi profesyonelleri açısından oldukça yorucu bir yılı geride bıraktık. Ülkemizde 2025-2027 Orta Vadeli Program (OVP) çerçevesinde mali disiplin ve fiyat istikrarını önceliklendiren bir maliye politikasının yürütülmeye çalışılması nedeniyle, bütçe gelirleri içerisinde önemli bir yer tutan vergi gelirlerinin artırılması ve bu sayede bütçe açığının sürdürülebilir hale getirilebilmesi için önemli vergi düzenlemeleri yapıldı.
Yıla ilk kez uygulanan Asgari Kurumlar Vergisi ile başladık. İlk kez uygulanması nedeniyle mükellefleri ve bizleri zorlayan düzenlemenin amacı bütçe gelirlerini öngörülebilir hale getirmek ve vergi yükünün belirli mükellef gruplarının üzerinde bırakmamak olarak özetlenebilir.
2025 yılında yapılan vergisel düzenlemelerin ana amacı bütçe gelirleri içinde önemli bir yer tutan vergi gelirlerini artırmak ve istisna ve indirim mekanizmalarını azaltarak verginin tabana yayılmasını sağlamak olarak söyleyebiliriz. Konut kira gelirinden faiz giderinin indiriminin kaldırılması, beyannamelerden alınan damga vergisinin artırılması, emlak vergisi değerlerinin yükseltilmesi, ikinci el araçların devrinde getirilen noter harcı gibi düzenlemeler ile vergi gelirlerinin artırılması hedeflenmiştir. Ayrıca dördüncü geçici vergi beyannamesinin geri getirilmesi de vergi tahsilatlarının öne çekilmesi amacına hizmet etmektedir.
Yeni yatırım teşvik sisteminin yürürlüğe girmesi 2025 yılında yaşanan en önemli gelişmelerden birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Katma değeri yüksek ve ithal ağırlıklı malların üretimine yönelik önemli teşvikler içeren yeni teşvik sistemi ile kamu kaynaklarının stratejik önemi olan alanlara tahsis edilmeye çalışıldığı söylenebilmektedir. Yeni teşvik sistemi ile vergi indirim oranı tüm yatırım türleri için sabit hale getirilmiş ve daha sonra yapılan yasal düzenlemeler ile yatırıma katkı tutarının kullanılabileceği süreye sınırlama getirilmiştir.
Yıl boyu en çok tartışılan konulardan biri de geçici vergi dönemlerinde uygulanmayan enflasyon düzeltmesinin kurumlar vergi beyannamesinde uygulanıp uygulanmayacağı konusuydu. Yılın son günlerine kadar tartışılan konudaki düzenleme yıl sonuna birkaç gün kala yapılmış ve 2025-2026-2027 yıllarında şartların oluşması halinde dahi enflasyon düzeltmesi yapılmayacağı Kanun hükmüne bağlanmıştır. Enflasyon düzeltmesi bilançoları gerçek durumuna yaklaştırmakla beraber uygulaması oldukça zor ve hataya oldukça açık bir uygulamaydı. Enflasyon düzeltmesinin üç yıl boyunca yapılmayacak olmasının en önemli nedeni sermayesi güçlü ve kar elde eden kurumların enflasyon düzeltmesi nedeniyle karlarının azalacağı ve geçici vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapılmaması nedeniyle ödenen vergilerin bir kısmının mükellefe iade edilmesi ihtimalinin olmasıydı.
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından uygulamaya alınan KURGAN ile kayıt dışılığın ve kaçakçılığın azaltılması ve mükelleflerin beyanlarının doğruluğuna yönelik bir erken uyarı sistemi devreye alınmıştır. Yapay zeka destekli bir denetim sistemi olan KURGAN ile sistemin şüpheli gördüğü işlemler hakkında mükelleflere bilgi verilmekte ve gerekli durumlarda düzeltme yapmaları imkanı verilmektedir. Söz konusu uygulama ileriki dönemde daha da aktif olarak kullanılacak ve vergi tabanının genişlemesi ve vergi kayıp kaçağının azaltılması amaçlarına ciddi olarak katkıda bulunacaktır.
2026 Merkezi Yönetim Bütçesi toplam yaklaşık 18,9 trilyon TL harcama ve 16,2 trilyon TL gelir hedefli olarak hazırlandı. Bu hedeflerden yola çıkarak yaklaşık 2,7 trilyon TL bütçe açığı tahmin ediliyor. Bütçe açığının GSYH’ye oranı %3,5 civarında planlanıyor; mali disiplini sürdürücü bir hedef olarak görülüyor.
OVP hedefleri doğrultusunda 2026 yılında da fiyat istikrarını sağlamak amacıyla para politikasına eşlik eden bir maliye politikası sürdürülmeye devam edileceği görülmektedir. Bu kapsamda vergi gelirlerinin artırılması amacıyla denetimlerin sıklaştırılacağı ve vergi istisna ve indirimlerinin yeni düzenlemeler ile kademeli olarak azaltılacağı, reel sektörde yaşanan likidite sıkışıklığı nedeniyle vergi tahsilatının tahmin edilen rakamın altında kalması durumunda yeni bir vergi borcu yapılandırması düzenlemesinin gündeme gelebileceği bir yıl olması beklenmektedir. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın dijitalleşme alanında yaptığı çalışmalar ile Vergi Denetim Kurulu’nun risk odaklı denetim modeline ağırlık vermeye başlaması nedeniyle vergi kayıp ve kaçağının azaltılması amacıyla vergi denetimlerinin artacağı söylenebilir. Diğer taraftan gelir ve kurumlar vergisi istisna ve indirimlerinden yararlanmayı Yeminli Müşavir Tasdik Raporuna bağlayan düzenleme, mükelleflerin beyannamelerini vermeden önce söz konusu indirim ve istisnaların denetlenmesi ve olası yanlışların henüz beyanname verme aşamasında düzeltilmesi de vergi gelirlerinin artırılmasına yönelik bir fonksiyon icra edebilecektir.
Sonuç olarak 2026 yılı sıkı para politikasının bir miktar gevşeyebileceği ancak bütçe disiplinini sağlamak ve kamu borç ve faiz ödemelerinin bütçeye olan yükünü azaltmak amacıyla sıkı maliye politikasının devam edeceği, bu kapsamda da vergi tahakkuk ve tahsilatının artırılması ve verginin tabana yayılması amacıyla vergi denetimlerinin sıklaşacağı ve teknoloji kullanımını esas alan risk analizi sayesinde nokta atışlı vergi incelemelerinin artacağı, piyasadaki likidite sıkışıklığı ve şirket iflasları nedeniyle vergi tahsilatının istenen seviyelere gelememesi nedeniyle yeni bir vergi borç yapılandırılmasının gündeme gelebileceği bir 2026 yılı bizleri beklemektedir.
Umut VARLI
LinkedIn